Olej sezamowy, pozyskiwany z nasion sezamu (Sesamum indicum), jest jednym z najstarszych znanych olejów roślinnych, cenionym zarówno w tradycyjnych systemach medycznych, takich jak ajurweda i medycyna chińska, jak i we współczesnych badaniach naukowych. Dzięki swojemu wyjątkowemu składowi oraz szerokiemu spektrum właściwości zdrowotnych, olej sezamowy zyskuje coraz większą popularność nie tylko w kuchni, ale także w profilaktyce zdrowotnej oraz pielęgnacji skóry.

Skład chemiczny oleju sezamowego

Olej sezamowy jest bogaty w jedno- i wielonienasycone kwasy tłuszczowe, głównie kwas oleinowy (omega-9) i linolowy (omega-6). Zawiera również unikalne związki bioaktywne, takie jak lignany (sezamol, sezamina, sezamolina), tokoferole (witamina E) oraz fitosterole, które odpowiadają za jego właściwości przeciwutleniające, przeciwzapalne oraz ochronne dla układu sercowo-naczyniowego [1,2].

Właściwości zdrowotne oleju sezamowego

1. Wsparcie układu sercowo-naczyniowego

Badania wykazały, że regularne spożycie oleju sezamowego może przyczyniać się do obniżenia ciśnienia tętniczego, redukcji poziomu cholesterolu LDL oraz wzrostu poziomu cholesterolu HDL, co zmniejsza ryzyko chorób serca [3,4]. Mechanizm ten jest związany głównie z działaniem lignanów oraz obecnością kwasu linolowego.

2. Działanie przeciwutleniające i przeciwzapalne

Związki takie jak sezamol oraz sezamina wykazują silne właściwości antyoksydacyjne, co potwierdzono w licznych badaniach in vitro oraz in vivo [5]. Zmniejszają one stres oksydacyjny, chroniąc komórki przed uszkodzeniami i przyczyniając się do spowolnienia procesów starzenia oraz obniżenia ryzyka chorób przewlekłych, w tym nowotworów [6].

3. Wsparcie zdrowia skóry

Olej sezamowy jest szeroko wykorzystywany w dermatologii i kosmetologii ze względu na swoje właściwości przeciwzapalne, nawilżające i regenerujące. Badania wykazały, że aplikacja oleju sezamowego na skórę przyczynia się do poprawy jej elastyczności, wspomaga gojenie ran oraz łagodzi stany zapalne skóry [7].

4. Wpływ na układ nerwowy

Obecność lecytyny oraz witaminy E sprawia, że olej sezamowy wspiera prawidłową pracę układu nerwowego, poprawia pamięć, koncentrację oraz może wykazywać działanie neuroprotekcyjne [8].

5. Właściwości antybakteryjne i antygrzybicze

Olej sezamowy wykazuje również działanie przeciwbakteryjne, co zostało potwierdzone w badaniach laboratoryjnych. Zmniejsza wzrost niektórych patogennych bakterii i grzybów, dlatego z powodzeniem może być wykorzystywany do płukania jamy ustnej (oil pulling), poprawiając higienę jamy ustnej i zmniejszając ryzyko próchnicy [9].

Zastosowania praktyczne

• Spożywcze: jako olej tłoczony na zimno lub podgrzewany w kuchni azjatyckiej.

• Kosmetyczne: w olejowaniu skóry, włosów, do masażu, w pielęgnacji skóry suchej, wrażliwej oraz dojrzałej.

• Medyczne (tradycyjne i współczesne): jako wsparcie w leczeniu nadciśnienia, hipercholesterolemii, stanów zapalnych oraz profilaktyka zdrowia jamy ustnej.

Podsumowanie

Olej sezamowy to nie tylko aromatyczny dodatek kulinarny, ale także naturalny składnik o szerokim spektrum działania zdrowotnego, potwierdzonym licznymi badaniami naukowymi. Jego regularne stosowanie, zarówno wewnętrznie, jak i zewnętrznie, może przynieść korzyści dla zdrowia serca, skóry, układu nerwowego oraz wspierać ogólną odporność organizmu.

Bibliografia

1. Elleuch, M., Bedigian, D., Roiseux, O., Besbes, S., Blecker, C., & Attia, H. (2007). Sesame (Sesamum indicum L.) seeds and oil contents and composition: Review. Food Reviews International, 23(2), 163-190.

2. Fukuda, Y., Nagata, M., Osawa, T., & Namiki, M. (1986). Contribution of lignan analogues to antioxidative activity of refined unroasted sesame seed oil. Journal of the American Oil Chemists’ Society, 63(8), 1027-1031.

3. Sankar, D., Ali, A., Sambandam, G., & Rao, R. (2004). Sesame oil exhibits synergistic effect with antidiabetic medication in patients with type 2 diabetes mellitus. Clinical Nutrition, 23(3), 351-358.

4. Sankar, D., Sambandam, G., Ramakrishna Rao, M., & Pugalendi, K. V. (2005). Modulation of blood pressure, lipid profiles and redox status in hypertensive patients taking different edible oils. Clinical Chimica Acta, 355(1-2), 97-104.

5. Namiki, M. (2007). Nutraceutical functions of sesame: a review. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 47(7), 651-673.

6. Shahidi, F., & Liyana-Pathirana, C. M. (2006). Antioxidant activity of sesame seed and its lignans. Journal of the American Oil Chemists’ Society, 83(11), 917-924.

7. Lin, T. K., Zhong, L., & Santiago, J. L. (2018). Anti-Inflammatory and Skin Barrier Repair Effects of Topical Application of Some Plant Oils. International Journal of Molecular Sciences, 19(1), 70.

8. Ramadan, M. F. (2007). Nutritional value, functional properties and nutraceutical applications of black cumin (Nigella sativa) seed oil: An overview. International Journal of Food Science & Technology, 42(10), 1208-1218.

9. Amarnath, S. M., & Jayaprakash, A. (2018). Comparative evaluation of antibacterial efficacy of oil pulling using sesame oil, ozonated sesame oil and ozonated coconut oil on oral pathogens: An in vitro study. Journal of Clinical and Diagnostic Research, 12(2), ZC13-ZC16.